Sneller nachtvaren op Waddenzee stap dichterbij: ‘Onder strikte voorwaarden’
Politiek linkinbioWatertaxi’s mogen ’s nachts mogelijk sneller gaan varen op de Waddenzee. Minister Robert Tieman van Infrastructuur en Waterstaat wil de maximumsnelheid verhogen van 20 naar 40 kilometer per uur – maar onder strikte voorwaarden.
Watertaxi-ondernemers geven al langer aan dat nachtelijke overtochten met de huidige snelheidslimiet van 20 km/uur nauwelijks rendabel zijn. Een hogere snelheid moet de vaartijd verkorten en het nachtvervoer beter uitvoerbaar maken. Het voornemen van de demissionair minister volgt na een rapport van het maritiem onderzoeksinstituut MARIN over veilig nachtvaren op de Waddenzee. MARIN concludeert dat watertaxi’s in het donker veilig 40 km/uur kunnen varen — en technisch zelfs tot 50 km/uur — mits schip, bemanning en vaarroute aan stevige eisen voldoen. De aanleiding voor het MARIN-onderzoek ligt bij twee ernstige ongevallen met watertaxi’s in de afgelopen jaren, die door de Onderzoeksraad voor Veiligheid werden onderzocht. Eén van die incidenten was het dodelijke watertaxi-ongeval in 2022, dat ’s nachts gebeurde bij het Schuitengat bij Terschelling. Sindsdien is er meer aandacht voor de risico’s van snelvaren in het donker en werd ook strenger gehandhaafd op de maximumsnelheid. Dat riep de vraag op welke snelheid in de nacht nog aantoonbaar veilig is op het Wad.
Alleen snel varen op verlichte routes
De optimale snelheid ligt volgens de onderzoekers tussen de 35 en 40 km/uur, zodat de schipper voldoende “cognitieve ruimte” houdt om onverwachte situaties op te vangen. Voorwaarde is wel dat alleen wordt gevaren op routes met verlichte vaarwegmarkering. De reguliere veerbootroutes vanaf Harlingen naar Vlieland en Terschelling zijn grotendeels verlicht en volgen logische hoofdroutes. Maar bij Terschelling ligt een knelpunt: de kortere route door het Schuitengat is niet volledig verlicht, terwijl hulpdiensten en snelle diensten die route juist prefereren. MARIN adviseert Rijkswaterstaat om dit soort routes alsnog van verlichting te voorzien, zeker voor nood- en spoedvervoer. Ook aan boord moet het een en ander veranderen. ’s Nachts moeten er altijd twee bemanningsleden zijn die samen getraind zijn in snelvaren op het Wad. Passagiers moeten zoveel mogelijk achterin zitten voor stabiliteit. Verder is uitgebreide uitrusting verplicht, waaronder radar (bij voorkeur ook zee-radar met MED-keur), AIS, elektronisch kaartsysteem, extra marifoon, dieptemeter en professionele reddingsmiddelen.
Ecologische beoordeling
Tegelijkertijd blijft de bescherming van de natuur een belangrijk aandachtspunt. Eerder onderzoek wees uit dat nachtelijk snelvaren negatieve effecten kan hebben op het kwetsbare Waddengebied. Daarom wordt een nieuwe ecologische beoordeling uitgevoerd voor de hele Waddenzee. Als daaruit blijkt dat de natuur te zwaar wordt belast, moeten eerst mitigerende (compenserende) maatregelen worden onderzocht. Bij het MARIN-onderzoek waren ook regionale partijen betrokken, zoals Rederij Noordgat en Rederij Doeksen op Terschelling en De Bazuin uit Harlingen. Hun praktijkervaring is meegenomen in de adviezen.
‘Positieve grondhouding’
Minister Tieman is blij met de uitkomsten. “Het laat zien dat sneller varen, onder voorwaarden, veilig is. Contact met de sector leert ook dat zij een positieve grondhouding hebben ten opzichte van dit advies. Tegelijk moeten we oog houden voor de natuur. Die mag niet extra worden belast”, aldus de minister. Het ministerie verwacht in het najaar duidelijkheid te hebben of de snelheidsverhoging tijdelijk kan worden gedoogd, vooruitlopend op definitieve aanpassing van de regels. In noodsituaties mogen watertaxi’s nu al sneller varen dan de toegestane maximumsnelheid. •
Tekst: Richard de Boer, Omroep Zilt