Standplaats Vlieland, een impuls voor de Kunst in het Noorden

Sinds 2009 organiseert Into The Great Wide Open (ITGWO) jaarlijks haar festival op Vlieland. Naast muziek speelt hierbij de beeldende kunst een belangrijke rol.

Sinds de eerste editie heeft het festival een speciale band opgebouwd met museum Tromp’s Huys - het museum dat in 1960 haar deuren opende en gehuisvest is in het oudste nog bestaande pand op het eiland. Waar ITGWO uitsluitend kunstprojecten presenteert op het eiland Vlieland heeft zij tegelijkertijd de aanzet gegeven voor een organisatie met een groter bereik: sinds 2020 ontwikkelt de Stichting Hi-Lo kunstprojecten in het gehele Waddengebied.

Gezamenlijk zijn de drie organisaties eind 2024, met ondersteuning van het Mondriaan Fonds, als pilot, een artist in residence project gestart onder de noemer Standplaats Vlieland. Met als doel om kunstenaars optimaal gebruik te laten maken van de unieke mogelijkheden die het eiland en het Waddengebied hen kunnen bieden. Het is de eerste structurele residency op de Waddeneilanden, en daarmee een belangrijke aanvulling op het bestaande culturele aanbod in Noord-Nederland. Vlieland, en eigenlijk het gehele Waddengebied, is een uitermate kwetsbare biotoop. Toch is er ook een andere kant, namelijk de kracht en rijkdom die de natuurlijke wereld ons te bieden heeft. Op dit kruispunt nodigen we kunstenaars uit om te komen werken aan projecten waarin het Waddengebied de hoofdrol speelt: de weerslag die deze natuur, dit specifieke ecosysteem en deze ruimte hebben op de menselijke waarneming en geest.

Mels van Zutphen, opname voor een installatie - Standplaats Vlieland

Door onderzoeken maken kunstenaars niet alleen nieuw werk, maar dragen zij ook bij aan actuele thema’s als klimaat, leefomgeving en zingeving. Met dit project willen we door middel van kunst het Waddengebied, en specifiek Vlieland, verder ontsluiten, lokale partners betrekken en zichtbaarder maken. Standplaats Vlieland vergroot daarmee de culturele aantrekkingskracht van de regio en draagt bij aan een meer diverse, toekomstbestendige economie.

Vlieland is een kleine gemeenschap. Het massatoerisme als monocultuur maakt het eiland kwetsbaar. Met het project Standplaats Vlieland willen we Vlieland op de kaart zetten als Kunsteiland. Niet alleen als werkplek voor kunstenaars of als kunstpresentatie, maar ook als broedplaats voor kunstprojecten in het gehele Waddengebied.

Jaarlijks willen we drie kunstenaars (of -collectieven) de kans geven om niet slechts een weekend maar drie maanden op Vlieland te verblijven en daar te werken aan de uitwerking van een nieuw schetsontwerp. Daarnaast is er ruimte voor zes kunstenaars die al verder zijn in hun werkproces om een ruime week bij ons te verblijven.

We brengen kunstenaars in contact met de mensen op het eiland (en in de regio) die voor hun project van belang kunnen zijn. Daarnaast denken we mee over de kunstlocaties in de Waddenregio waar hun uiteindelijke project kan worden gepresenteerd en nemen ze mee naar die locatie. Wat we in ruil van ze vragen is dat ze zich tijdens hun werkzaamheden niet terugtrekken achter de deur van hun werkruimte, maar hun werkproces ook documenteren en delen met de eilanders en badgasten. Op deze manier ontstaat er een wisselwerking: de kunstenaars verrijken de gemeenschap met nieuwe inzichten, en de gemeenschap inspireert de kunstenaars in hun werk.

Het museum biedt de mogelijkheid voor presentaties gedurende het jaar. Een andere belangrijke partner is Natuur Educatie Centrum De Lepelaar met de Creatieve Werkplaats, dat fysieke ruimte en tools biedt om creatief te kunnen werken. Ook Staatsbosbeheer en Lab Vlieland, de duurzaamheidsorganisatie die projecten ontwikkelt en ondersteunt in het gehele Waddengebied, zijn belangrijke partners. Daarnaast zijn er afspraken met de lokale brouwerij Fortuna die haar zaalruimtes ter beschikking stelt voor presentaties. Tot slot heeft ook de Gemeente Vlieland zich achter onze plannen geschaard: ze leveren een bijdrage en denken actief mee over het project. De lokale inbedding is daarmee stevig, en zorgt dat Standplaats Vlieland niet alleen een artistieke maar ook een maatschappelijke en economische meerwaarde heeft voor het eiland. De komende weken kunt u in de Geitenbode lezen en zien wie dit jaar de geselecteerde kunstenaars zijn. En vooral waar ze zich mee bezighouden. •

Tekst:        namens Standplaats Vlieland,
Peter Schalk, Museum Tromp’s Huys