Ingezonden brief: Is AI op Vlieland een hulpmiddel of bedreiging voor het persoonlijke eilandgevoel?

Een kritische blik op de huidige trend

Ik typ in ChatGPT: “Vertel zoveel mogelijk over Vlieland.” Binnen enkele tientallen seconden heb ik een tekst van ongeveer 1.230 woorden. ChatGPT kan mij vertellen waar Vlieland ligt, dat het grotendeels autoluw is, hoe de geschiedenis het eiland heeft gevormd, welke natuur er te vinden is, wat er te beleven valt en hoe je er kunt komen. Wat een paar jaren geleden misschien uren zoeken, lezen en schrijven zou kosten, kan AI binnen korte tijd verzamelen en samenvatten. Natuurlijk moet je de informatie wel blijven controleren, maar het laat goed zien hoe snel AI ons kan helpen.

We leven in een tijd waarin ontwikkelingen elkaar steeds sneller opvolgen. De afgelopen jaren is het gebruik van AI, artificial intelligence, bijna onvermijdelijk geworden. Waar we eerder vooral iets zouden ‘googelen’, stellen we onze vragen nu steeds vaker direct aan ChatGPT, Copilot of een andere vorm van kunstmatige intelligentie. Hierdoor verandert de manier waarop we informatie zoeken en gebruiken.

Ook op Vlieland kunnen we niet om AI heen. Zo worden sommige telefoontjes opgenomen door geautomatiseerde systemen of ‘robots’, die klanten kunnen helpen, informatie kunnen geven of hen kunnen doorverbinden naar de juiste persoon. Ook maken websites gebruik van chatfuncties, waarbij een AI-chatbot vragen van bezoekers kan beantwoorden. Dit heeft veel voordelen. AI kan snel reageren, is dag en nacht beschikbaar en kan werk uit handen nemen. 

Toch zitten er ook nadelen aan deze ontwikkeling. Door AI kan het persoonlijke contact verminderen. Vooral op een klein eiland als Vlieland, waar persoonlijk contact en gastvrijheid een belangrijke rol spelen, kan dat een nadeel zijn. 

Ook in het straatbeeld en in reclame-uitingen wordt de invloed van AI steeds groter. Binnen een paar seconden kan AI afbeeldingen, teksten, logo’s en complete posterontwerpen maken. Dit bespaart tijd en geld, maar gaat ten koste van originaliteit en creativiteit. AI maakt gebruik van bestaande patronen, populaire stijlen en veelvoorkomende ideeën. Daardoor kunnen posters, afbeeldingen en andere ontwerpen steeds meer op elkaar gaan lijken.

AI zal niet meer verdwijnen, en dat hoeft ook niet. Het kan een handig hulpmiddel zijn om ideeën te bedenken, teksten te verbeteren of een eerste ontwerp te maken. Maar misschien moeten we onszelf af en toe een simpele vraag stellen voordat we op ‘genereren’ klikken: kan iemand uit mijn eigen omgeving dit ook maken? Want Vlieland is juist bijzonder door de mensen die er wonen, werken en creëren. Als we alles sneller, goedkoper en automatisch willen maken, bestaat het risico dat we precies datgene verliezen wat een plek uniek maakt. •

Tekst:        Jill van der Meer